ບໍລິສັດລ້ານ​ຊ້າງ ມິ​ເນ​ໂຣນ ລີມີ​ເຕັດ (ລຊມລ) ໄດ້​ມອບວັດຖຸບູຮານ​ 7.800 ກວ່າລາຍ ການ ໃຫ້​ລັດຖະບານ​ລາວ ຊຶ່ງ​ວັດຖຸ ບູຮານ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ເຮັດ​ດ້ວຍທອງ, ທອງແດງ, ເພັດ​ພອຍ, ເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ແລະ ໄມ້ ໂດຍ​ລ້ວນ​ແຕ່​ໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ຢູ່​ບໍລິເວນບໍ່​ຄຳ​​ທອງ​ເຊ​ໂປນຂອງ​ບໍລິສັດ  ຊຶ່ງ​ເປັນຜົນງານ​ທີ່​ພົ້ນ​ເດັ່ນ​ຈາກ​ການ​ສະໜັບສະໜູນ​ເປັນ​ໜຶ່ງ​ທົດ​ສະ​ວັດ​ຂອງບໍ​ລິ​ສັດໃຫ້​ລັດຖະ ບານ​ລາວ​ໃນ​ການ​ສຶກສາ​ຄົ້ນຄວ້າ​ບູຮານ​ຄະດີ ແລະ ການ​ອະນຸລັກ​ມໍລະດົກ​ທາງ​ວັດທະນະ​ທຳ.

ພິທີ​ມອບ​-​ຮັບໄດ້​ຈັດ​ຂຶ້ນ ເມື່ອ​ວັນ​ທີ 24 ກັນຍາ​ນີ້ ທີ່​ນະຄອນຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ. ຕາງໜ້າບໍລິສັດ ມອບ​ໂດຍທ່ານ ສະໝານ ອະ​ເນ​ການ ຜູ້ອຳນວຍການ​ໃຫຍ່ບໍລິສັດ ລຊມລ ແລະ ຮັບ​ໂດຍ ທ່ານ​ນາງ ວັນເພັງ ແກ້ວ​ປັນຍາ ຜູ້ອຳນວຍການ​ຫໍ​ພິ​ພິ​ທະ​ພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ; ທ່ານ ນາລາ​ທິ​ເວດ ອຳ​ມະ​ລາ​ທິ​ທາດາ ຜູ້ອຳນວຍການ​ຫໍ​ພິ​ພິ​ທະ​ພັນ ແຂວງ​ສະຫວັນ​ນະ​ເຂດ ແລະ ທ່ານນາງ ຕຸ້ຍ​ທອງ ແກ້ວ​ວົງສາ ຫົວໜ້າ​ຫ້ອງການ​ຖະ ແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ ເມືອງ​ວິລະບູລີ ໂດຍ​ໃຫ້​ກຽດ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​​ເປັນ​ສັກຂີພິ ຍານຂອງທ່ານ ບົວ​ເງິນ ຊາ​ພູວົງ ຮອງ​ລັດຖະ ມົນຕີ ກະຊວງຖະແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ; ທ່ານ ຄຳ​ພູນ ຕຸ​ໄພທູນ  ຮອງ​ເຈົ້າແຂວງ​ສະຫວັນ​ນະ​ເຂດ.

ວັດຖຸບູຮານ​ດັ່ງກ່າວ​ທີ່​ມາ​ມອບ​ໃນ​ຄັ້ງ​ນີ້​ແມ່ນ​ຈະ​ໄດ້​ນຳ ໄປ​ວາງສະແດງຢູ່ຫໍພິພິທະພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ 828 ລາຍການ, ຫໍພິພິທະພັນ​ແຂວງ​ສະຫວັນນະເຂດ 409 ລາຍການ ແລະ ຫໍ​ວັດທະ ນະທຳ ​ເມືອງ​ວິລະ​ບູ​ລີ 6.644 ລາຍການ. ທ່ານ ບົວເງິນ ຊາ​ພູ​ວົງ ກ່າວ​ວ່າ: ຕະຫຼອດໄລຍະ​ຂອງ​ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ​ສັນຍາ​ຮ່ວມ​ມື MOU ໄດ້ກາຍເປັນ​ຜົນງານ​ອັນ​ດີເດັ່ນ ຊຶ່ງ​ເປັນ​ຜົນສຳ ເລັດ​ທີ່​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຢາດ​ນ້ຳ​ເຫື່ອ​ທັງ​ແຮງ​ກາຍ ແລະ ໃຈ ເປັນຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບຢ່າງ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ການແບບ​ມີສ່ວນຮ່ວມຂອງ​ບັນດາ​ພະນັກງານ ແລະ ທຸກພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ນອກ-ຈາກ​ການ​ໄດ້​ມາເຄື່ອງວັດຖຸບູຮານ ​ໂດຍ​ຜ່ານ​ຂະບວນ​ການ​ຕ່າງໆ​ທາງ​ວິຊາການ, ຄວາມ​ຖືກ ຕ້ອງຕາມລະບຽບກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການ​ຂອງທາງ ລຊມລ ແລ້ວ ພວກ​ເຮົາ​ກໍ​ຍັງ​ໄດ້​ບັນດາ​ຂໍ້​ມູນ​ທີ່​ສຳຄັນ​ທາງ​ດ້ານ​ປະຫວັດ​ສາດວັດທະນະທຳ​ຢ່າງ​ມີ​ວິທະຍາສາດ​ທີ່​ໄດ້​ສະທ້ອນ​ໃຫ້​ເຫັນ​ຮູບ​ກາ​ນປົກ​ຄ​ອງທາງດ້ານ​ການ​ເມືອງ​​ເສດ​ຖະ​ກິດ​-​ສັງຄົມ ໂດຍ​ສະເພາະ​ແມ່ນ​ທາງ​ດ້ານ​ອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການ​ຄ້າ​ໃນ​ສະໄໝ​ບູຮານ  ຊຶ່ງ​ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ໃນ​ລະດັບ​ທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ລະດັບ​ຊາດ​ເທົ່າ​ນັ້ນ  ແຕ່​ຫາກ​ຍັງ​ມີ​ຊື່​ສຽງ​ໃນ​ລະດັບ​ພາກ​ພື້ນ​ອີກ​ດ້ວຍນັບ​ຕັ້ງແຕ່​ປີ 2008 ເປັນຕົ້ນ​ມາ, ບໍລິສັດ ລຊມລ ໄດ້​ລົງທຶນ​ຫຼາຍ​ກວ່າ 1,3 ລ້ານ​ໂດ​ລາ ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ສະໜັບສະ ໜູນການ​ອະນຸລັກ​ປະຫວັດສາດ​ລາວ ແລະ ມໍລະດົກ​ທາງ​ວັດທະນະທຳ 3.000 ກວ່າປີ  ຜ່ານ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດ້ານ​ການ​ຄົ້ນຄວ້າ​ບູຮານ​ຄະດີກັບກົມ​ມໍລະດົກ​ຂອງກະຊວງ​ຖະແຫຼງ​ຂ່າວ, ວັດ ທະນະທຳ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວ; ມະຫາວິທະຍາໄລ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ລາວ ແລະ ມະຫາວິທະຍາໄລ​ເຈ​ມຄຸກຂອງອົສ​ຕຣາ​ລີ. ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດັ່ງກ່າວ ແມ່ນ​ການ​ສະໜັບສະໜູນ​ວຽກ​ງານ​ພາກ​ສະໜາມທີ່​ເປັນ​ການ​ເຕົ້າໂຮມ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ທີ່​ມີ​ລັກສະນະ​ພິເສດ​ໃນ​ລະດັບຊຸມ​ຊົນ​ທ້ອງຖິ່ນ, ປະເທດແລະ ສາ​ກົນ. ອາສາ​ສະໝັກຈາກນະຄອນຫຼວງ​ວຽງ​ຈັນ, ປະຊາຊົນ​ທ້ອງຖິ່ນ, ນັກ​ສຶກສາ​ຈາກ ອົ​ສຕຣາ​ລີ ແລະ ນັກ​ສຶກສາ​ລາວ, ນັກ​ບູຮານ​ຄະດີ ແລະ ເຈົ້າ​ໜ້າທີ່​ຈາກ​ກົມ​ມໍລະດົກທີ່​ມາ​ປະ ຈຳ​ຢູ່ ບໍ່​ຄຳ​​ທອງ​ເຊ​ໂປນໄດ້​ຮ່ວມ​ມື​ກັນ​ຢ່າງ​ໃກ້ຊິດໃນ​ວຽກ​ງານ​ຄົ້ນຄວ້າ​ຕ່າງໆ. ໃນ​ໄລຍະ​ຜ່ານ​ມາ ແມ່ນ​ໄດ້​ມີ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ວັດຖຸ​ບູ​ຮາ​ນສຳຄັນ​ຫຼາຍ​ອັນຢູ່ບໍ່​ຄຳ​ທອງ​ເຊ​ໂປນ ໃນ​ເມືອງ​ວິລະ​ບູ​ລີ ແຂວງ​ສະຫວັນ​ນະ​ເຂດ. ໃນເດືອນມີນາ 2018, ທີ​ມ​ງານ​ນັກ​ບູຮານ​ຄະດີໄດ້​ຄົ້ນ​ພົບ​ຫຼັກ​ຖານໄມ້​ຄ້ຳ​ຫຼຸມ​ບໍ່​ແຮ່​ບູຮານຫຼາຍ​ກວ່າ 200 ບໍ່ທີ່​ມີ​ອາຍຸ​ກວ່າ 3.000 ປີ​ກ່ອນ. ຈາກ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ນີ້​ເຮັດ​ໃຫ້ເມືອງ​ວິລະ​ບູ​ລີ ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ເຂດ​ທີ່​ມີ​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ຮ່ອງຮອຍ​ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ແຮ່ ແລະ ໂລຫະ​ກິດ​ໃນຂົງເຂດ​ພາກ​ພື້ນ​ອາ-ຊີ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ​ສ່ຽງ​ໃຕ້​ຍຸກ​ກ່ອນ​ປະຫວັດ​ສາດ.

ພວກ​ເຮົາ​ເຊື່ອ​ວ່າ-ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ປຸງ​ແຕ່ງ​ແຮ່​ບູຮານ​ໃນ​ຂົງເຂດ ບໍ່​ຄຳ​​ທອງ​ເຊ​ໂປ​ນ​ນີ້​ໄດ້​ສືບຕໍ່​ມາ​ເຖິງ​ປະມານ 1.300 ປີ​ກ່ອນ (ປະມານ ຄສ 700) ຊຶ່ງ​ເປັນ​ໄລຍະ​ທີ່ຜູ້​ຄົນ​ໄດ້​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ແຮ່​ທອງ​ທີ່​ອຸດົມສົມບູນຢູ່​ເຂດ​ທີ່​ຮູ້​ກັນ​ວ່າ ‘‘ເປີ້ນ​ເບົ້າ​ຫຼໍ່’’ ແລະ ‘‘ທົ່ງ​ນາ​ເງືອກ’’ ແລ້ວ​ໄດ້​ນຳໄປ​ ປຸງ​ແຕ່ງ ແລະ ແລກ​ປ່ຽນ. ການສັນນິຖານ​ນີ້ ແມ່ນ​ມາ​ຈາກກາກ ​ບອນ​ທີ່​ພົບ​ໃນ​ຝາ​ກະແຕະ​ໄມ້ໄຜ່​ຈາກ​ຫຼຸມ​ບໍ່​ແຮ່​ບູຮານ​ໃນ​ຕະ​ກອນ​ຕົມ​ທີ່ຢູ່​ເລິກ​ໄປ​ຈາກ​ໜ້າ ດິນ​ລະ-ຫວ່າງ 10 ຫາ 40 ແມັດ. ວັດຖຸບູຮານ​ອື່ນໆ​ທີ່​ຄົ້ນ​ຄົບລວມ​ມີອຸປະກອນ​ນຳ​ໃຊ້ໃນ​ ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນແຮ່ເຊັ່ນ: ຂັ້ນໄດ​ທີ່​ເຮັດ​ດ້ວຍ​ໄມ້ ແລະ ລູກ​ລອກ, ໄມ້​ຄ້ຳ, ກະ- ຕ່າ​ໄມ້-ໄຜ່ ແລະ ເຊືອກ; ຄ້ອງ​ບ້າງ​ທອງ​ສຳ-ລິດ​ຈາກ​ຍຸກ​ທອງ ຊຶ່ງ​ວາງສະແດງ​ໄວ້​ຢູ່​ທີ່ຫໍພິພິທະພັນ​ແຫ່ງ​ຊາດ; ກ້ອນ​ທອງ, ເຄື່ອງ​ປັ້ນດິນເຜົາ, ກະດິງ​ທອງ​ສຳລິດ, ເຄື່ອງ​ປະດັບ, ເຄື່ອງໃຊ້​ໃນ​ພິທີກຳ ແລະ ວັດຖຸ​ອື່ນໆ ຊຶ່ງຊີ້​ໃຫ້​ເຫັນ​ວ່າປະເທດ​ລາວໃນ​ອະດີດເປັນ​ສະຖານທີ່​ສຳຄັນ​ໃນ​ປະຫວັດສາດ​ໃນ​ຂົງເຂດ​ພາກ​ພື້ນ​ນີ້.

ທ່ານ  ສະໝານ  ອະ​ເນ​ການ ກ່າວ​ວ່າ:  “ໃນ​ຂະນະ​ທີ່​ງານ​ມອບ​-ຮັບ​ວັດຖຸບູຮານ​ຄັ້ງ​ນີ້ ເປັນ​ນິ ມິດ​ໝາຍ​ທີ່​ສຳຄັນ​ຂອງ​ການ​ຮ່ວມ​ມື​ດ້ານ​ການ​ອະນຸລັກ ປະຫວັດສາດ ແລະ ມໍລະດົກ​ ວັດທະນະທຳ, ແຕ່​ກໍ​ບໍ່​ໄດ້​ໝາຍວ່າ​ຈະ​ເປັນ​ຈຸດ​ຈົບ​ຂອງ​ການ​ຮ່ວມ​ມື. ລຊມລ ໝາຍ​ໝັ້ນຈະ​ສືບຕໍ່​ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ແລະ ເຮັດ​ວຽກ​ຢ່າງ​ໃກ້ຊິດ​​ຄຽງ​ບ່າ​ຄຽງ​ໄຫຼ່ກັບ​ຄູ່​ຮ່ວມ​ງານ​ພາກ​ລັດຖະບານ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ ສືບຕໍ່​ໄປ​ອີກ​ຢ່າງ​ຕ່ຳ 10 ປີ ຈົນ​ກວ່າ ບໍ່​ແຮ່​ຈະ​ປິດ​ລົງ” ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​ບໍ່​ແຮ່ເປັນ​ປັດໄຈ​ສຳຄັນ​ໃນ​ການ​ພັດທະນາ​ພົນລະເມືອງ ແລະ ສັງຄົມ ມາ​ແຕ່​ປະ ຫວັດ​ສາດ. ການ​ຂຸດ​ຄົ້ນຍັງ​ຈະ​ດຳ ເນີນ​ຕໍ່​ໄປ ແລະ ພວກ​ເຮົາ​ຫວັງ​ວ່າ ຈະ​ໄດ້​ເຜີຍແຜ່​ການ​ຄົ້ນ​ພົບ​ອັນ​ໜ້າ​ຕື່ນເຕັ້ນ​ກວ່າ​ເກົ່າກ່ຽວ​ກັບວັດທະນະທຳ ແລະ ປະຫວັດສາດ​ລາວ.