ຍຸງລາຍເປັນພາຫະນະນຳເຊື້ອພະຍາດເປັນຕົ້ນແມ່ນ “ໄຂ້ເລືອດອອກ” ຈາກຄຳແນະນຳແພດ ກ່ຽວກັບຢາພື້ນເມືອງທີ່ສາມາດຂັບໄລ່ຍຸງ ເຊັ່ນ: ໃບກະເພົາ,  ໄມ້ວິກ, ຫົວສີງໄຄ, ໝາກກູດ ແລະ ໃບບົວລະພາ ນຳເອົາມາຫຍອງໃຫ້ອອກກີ່ນ ແລ້ວເອົາໄປວາງຕາມມູມຕ່າງໆ ທີ່ຍຸງອາໃສຢູ່ ຮູ້ບໍ່ວ່າສິ່ງທີ່ຢູ່ອ້ອມຕົວສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຮົາຫຼີກລ້ຽງຈາກພະຍາດໄຂ້ເລືອດອອກໄດ້ ສ່ວນກຸ່ມສ່ຽງທີ່ເປັນພະຍາດໄຂ້ເລືອດອອກແມ່ນເດັກທີ່ມີອາຍຸເຂົ້າໂຮງຮຽນ (5-14 ປີ) ແຕ່ກຸ່ມທີ່ມີຄວາມສ່ຽງດ້ານການຕາຍແມ່ນຜູ້ໃຫຍ່ (ອາຍຸ 35 ປີຂຶ້ນໄປ) ໂດຍສະເພາະຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ທີ່ມີໂລກປະຈຳຕົວ ຫຼື ພະຍາດຕິດຕໍ່ຊໍ້າເຮື້ອ.

ສຳລັບພະຍາດໄຂ້ເລືອດອອກ ມີຍຸງລາຍເປັນພາຫະນະນຳເຊື້ອພະຍາດ ຊື່ງແມ່ນເກີດມາຈາກເຊື້ອໄວຣັດເດັງກີ (Dengue virus) ໄຂ້ເລືອດອອກຈະມີອາການຄ້າຍຄືກັບໄຂ້ຫວັດທຳມະດາ ຖ້າບໍ່ໄດ້ຮັບການປິ່ນປົວແຕ່ເບື້ອງຕົ້ນ ໂດຍສະເພາະໃນໄລຍະທີ່ມີເລືອດອອກ (ໄລຍະຊ໋ອກ) ກໍ່ອາດ ຈະເຮັດໃຫ້ເສຍຊີວິດໄດ້ ແລະ ວິທີທີ່ດີທີ່ສຸດໃນການຄວບຄຸມການລະບາດຂອງໄຂ້ເລືອດອອກແມ່ນການປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ຍຸງກັດ ຄວນທຳລາຍແຫຼ່ງເພາະພັນຍຸງລາຍ ພາຍໃນເຮືອນ, ຊຸມຊົນ ແລະ ສະຖານທີ່ສຳຄັນຕ່າງໆ.

ປະຈຸບັນມີຜະລິດຕະພັນສຳເລັດຮູບທີ່ເຮັດຈາກຫົວສີງໄຄ ສາມາດຊື້ໄດ້ຕາມຮ້ານຂາຍຢາທົ່ວໄປ ຫຼື ຮ້ານຄ້າຕ່າງໆ ແຕ່ຖ້າທ່ານຕ້ອງການໃຊ້ສະເປຫົວສີງໄຄ ກໍ່ມີວິທີງ່າຍໆ ເຊັ່ນ: ຕັດຫົວສີງໄຄເປັນຕ່ອນນ້ອຍໆ ປະລິມານ 100 ກຼາມ, ຊີ້ນໝາກຂີ້ຫູດປະລິມານ 50 ກຼາມ ຫໍ່ດ້ວຍຜ້າຂາວບາງໆ ໃສ່ໃນໂຖແກ້ວເພີ່ມເຫຼົ້າແອນລິລິດ 1 ລິດ ໃສ່ camphor 10 ກຼາມ ແລ້ວປິດຝາປິດໃຫ້ແໜ້ນໝັກໄວ້ເປັນເວລາ 7 ວັນ ໃນເວລາທີ່ໝັກຕ້ອງສັ່ນໂຖແກ້ວທຸກໆ ມື້ເມື່ອຄົບຕາມກຳນົດແມ່ນເອົາແຕ່ນໍ້າບັນຈຸໃສ່ແກ້ວສະເປ ວິທີໃຊ້ແມ່ນສີດໃສ່ຜີວໜັງຕາມຮ່າງກາຍ ແຕ່ຄວນລະວັງການສຳຜັດທີ່ເບາະບາງ ເພາະມັນອາດຈະເຮັດໃຫ້ເກີດອາການແພ້ໄດ້.

ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມແພດໄດ້ຄົ້ນຄວ້າວ່າ: ການປະສົມຢາພື້ນເມືອງທີ່ມີປະສິດຕິຜົນສູງຫຼາຍ ສຳລັບການປ້ອງກັນຍຸງຫຼາຍກ່ວາການໃຊ້ຢາພື້ນເມືອງຊະນິດດຽວ ຊື່ງຢາພື້ນເມືອງເປັນສ່ວນປະສົມທີ່ອອກລິດເປັນນໍ້າມັນຫອມ ແລະ ຈະເຊົາຫອມໄວກ່ວາສູດ DET ຫຼື IR ນອກຈາກນັ້ນຕ້ອງໄດ້ສຶກ ສາອີກວ່າ ຫົວສີງໄຄຫອມເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ຍຸງກັດຕ້ອງຖືກສະກັດໃຫ້ເປັນນໍ້າຫອມ ແລະ ເຮັດເປັນສູດສະເພາະກ່ອນຈີ່ງຈະສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ ການຕຳ, ທຸບ, ການບີບ ຫຼື ການປູກຫົວສີງໄຄໄວ້ອ້ອມເຮືອນຕາມທີ່ເຄີຍເຊື່ອກັນວ່າ ກ່ອນໜ້ານີ້ບໍ່ສາມາດປ້ອງກັນການຍຸງກັດໄດ້.